Waarom je kettingzaag scheef trekt tijdens het zagen en hoe je dit euvel makkelijk oplost

Daan van der Heijden

Hovenier en groenonderhoudsspecialist

Een kettingzaag die tijdens het zagen opeens naar links of rechts afbuigt, is klote. Het voelt alsof je de controle verliest, en dat klopt ook.

Je werk wordt onnauwkeurig, je verspilt energie en het is ronduit gevaarlijk. Voordat je de zaag gefrustreerd in de schuur gooit, even rustig ademhalen. Dit probleem is bijna nooit ernstig en in 95% van de gevallen gewoon op te lossen met een basisbeurtje onderhoud. Je hoeft echt nog geen nieuwe zaag te kopen.

Waarom je zaag scheef trekt: de boosdoeners

Stel je voor: je ketting is een raceauto. De zaagbladgleuf (de sleuf in het blad) is de baan.

De snijtanden zijn de banden. Als de banden aan één kant harder slijten of anders zijn opgepompt, gaat de auto natuurlijk naar één kant trekken. Dat is precies wat er hier gebeurt.

Je kettingzaag trekt scheef omdat er onevenwicht is in het zaagblad of de ketting.

Het grootste probleem zit 'm in de snijtanden. Een kettingzaagketting heeft twee soorten tanden: links- en rechtszijdig. Ze moeten allebei even ver uitsteken en precies dezelfde slijphoek hebben. Als je er eentje net iets anders slijpt, of als er eentje veel harder slijt door bijvoorbeeld in de grond te zagen, ontstaat er een verschil.

Dat kleine verschil zorgt ervoor dat de ene kant meer weerstand ondervindt en de zaag het werk naar die kant trekt. Dit is de oorzaak in 95% van de gevallen.

Een tweede, minder vaak voorkomende oorzaak is het zaagblad zelf. De gleuf waar de ketting in loopt kan aan één kant meer slijten. Of het blad is licht verbogen na een val.

Dit is vaak goed te zien als je het blad omdraait. Het is dus slim om altijd het blad te controleren voordat je meteen aan de ketting gaat sleutelen.

Stap 1: Wat je nodig hebt en de basis-check

Voordat je begint, zorg dat je de juiste spullen bij de hand hebt. Je hoeft niet naar een duur tuincentrum; de meeste dingen heb je waarschijnlijk al of haal je online of bij de bouwmarkt voor een paar euro.

Een goede basisuitrusting voor kettingonderhoud kost je niet meer dan €25 tot €40. Wat je nodig hebt: Als je deze spullen hebt, zet je zaag op een stabiele ondergrond.

• Een kettingvijl (rond, circa 4 mm diameter) en eventueel een platte vijl voor de dieptestellers. Een setje van €10-15 is prima.
• Een vijlmal (een klein hulpstukje dat op de ketting klik, circa €5-10). Dit maakt slijpen veel makkelijker en zorgt voor de juiste hoek.
• Een schroevendraaier of een speciale tang om de zijkap van de zaag te openen.
• Schoonmaakmiddel, een borstel en perslucht (of gewoon flink blazen) om het blad en de ketting stofvrij te maken.
• Goede kettingolie. Geen motorolie, maar echte kettingolie (flesje van €8-12). Dit is cruciaal voor de slijtage.

Haal de stekker eruit of verwijder de accu. Veiligheid eerst. Maak nu het zaagblad en de ketting schoon.

Verwijder zaagsel, modder en oude olie. Een schone ketting is makkelijker te beoordelen en te slijpen. Kijk goed naar de tanden. Zie je dat de ene kant veel korter is of er anders uitziet? Dat is je eerste aanwijzing.

Stap 2: De ketting slijpen voor een gelijke snede

Dit is de belangrijkste stap. We gaan de tanden weer gelijk trekken.

1. Span de ketting op de juiste spanning. De ketting moet strak langs het blad liggen, maar je moet hem nog net met je blote handen kunnen optillen uit de gleuf (ongeveer 3-4 millimeter). Te strak slijpen is net zo slecht als te los.
2. Zet de vijlmal op de tand. Kies een tand die er redelijk uitziet (niet de allerkortste) als referentie. Klik de mal erop. De pijltjes op de mal moeten richting de voorkant van de zaag wijzen.
3. Vijl gelijkmatig. Druk de vijl stevig aan en beweging van binnen naar buiten (van de motor af). Doe dit 3 tot 5 keer per tand. Doe het rustig aan; het is geen race. De kracht moet constant zijn. Gebruik de volledige lengte van de vijl.
4. Check de dieptestellers (de bovenste kleine latjes). Als je alle tanden hebt geslepen, check dan de dieptestellers (ook wel aanslaglatjes genoemd). Ze moeten ongeveer 0,6 tot 0,8 mm lager zijn dan de snijtand. Te laag? Dan zaag je te weinig. Te hoog? De zaag grijpt te hard en trekt scheef. Je kunt ze plat met een platte vijl bijwerken (ze moeten allemaal even hoog zijn).
5. Wissel van kant. Draai de zaag om en begin aan de andere kant van de ketting. Zorg dat je nu óók dezelfde hoek en hetzelfde aantal bewegingen aanhoudt. Dit is de key om scheef trekken te voorkomen.

We gaan ervan uit dat je een vijlmal gebruikt, want dat is echt een gamechanger voor beginners. De standaard hoek is 30 graden, dat is meestal al op de mal aangegeven. Veelgemaakte fout: Tegen de vijl aan duwen alsof je een gat in een plaat wilt vijlen.

De vijl doet het werk, jij stuurt. Te hard drukken slijt de vijl en de tand onevenredig snel op.

Stap 3: Het zaagblad omdraaien en controleren

Nu de ketting weer scherp is, is het zaagblad aan de beurt. Heb je een splinternieuwe zaagketting rustig laten inlopen? Veel mensen draaien hun zaagblad daarna nooit om, en dat is zonde.

1. Maak het blad schoon. Verwijder alle zaagsel en oude olie uit de gleuf. Gebruik eventueel een stukje touw of een speciale schoonmaaknaald.
2. Draai het blad om. Schroef de moeren los, haal het blad eraf en draai hem 180 graden. De kant die voorheen links zat, zit nu rechts. Schroef het weer vast.
3. Check de gleuf op slijtage. Kijk goed naar de randen van de gleuf. Zijn er diepe uithollingen of is de gleuf aan één kant veel breder geworden dan aan de andere? Als dit het geval is, is het blad op. Een nieuw blad kost vaak tussen de €15 en €30, afhankelijk van de maat (bijv. 14 inch of 16 inch).
4. Check de smering. Als je het blad er toch afhaalt, check dan of het gat in het midden niet is uitgesleten. Als het gat ovaal is, zal de ketting niet stabiel lopen en alsnog scheef trekken. Vervang het blad direct.

Een blad slijt aan beide kanten van de gleuf, maar vaak aan één kant net iets harder.

Door hem om te draaien, verdelen we de slijtage en gaat het blad twee keer zo lang mee. Na het omdraaien en controleren span je de ketting weer opnieuw op. Let op: een nieuw blad is vaak iets dikker in de gleuf dan een oud, uitgesleten blad. Je moet de ketting soms iets losser draaien voor een nieuw blad.

Stap 4: De test en verificatie-checklist

Nu is het tijd om te testen. Start de zaag (volg de handleiding voor koud/startprocedure).

Laat de motor even warm draaien. Pak de zaag stevig vast met beide handen.

• Is de ketting scherp? Een scherpe ketting maakt fijn zaagsel. Maakt hij stof? Dan is hij bot.
Is de spanning goed? De ketting hangt niet te ver van het blad bij het draaien.
• Zijn alle snijtanden even lang? Check visueel of je geen uitschieters hebt gemist.
• Stroomt de olie? Houd de punt van het blad boven een stuk licht hout of beton (niet je schoenen!) en draai de zaag even gas geven. Er moet een fijne oliespuit zichtbaar zijn. Geen olie? Dan slijt je ketting en blad supersnel en trekt hij alsnog scheef.
• Zit het blad goed vast? Geen speling op het blad zelf.

Zet de tip van het zaagblad op een stabiele stam. Zaag rustig in. De zaag moet nu recht door het hout gaan, zonder dat je druk moet uitoefenen om hem recht te houden. De zaag doet het werk.

Voordat je tevreden bent, loop je even deze checklist af: Als dit allemaal klopt, ben je klaar. Je zaag trekt niet meer scheef en zaagt als nieuw. Door je botte zaagketting vakkundig te vijlen en dit onderhoud elke keer dat je de ketting slijpt te doen (dus ook het blad om te draaien), gaat je materiaal veel langer mee en bespaar je jezelf een hoop ergernis.

Veelgestelde vragen over scheef zagen

Waarom trekt mijn kettingzaag naar één kant?
Dit komt bijna altijd door ongelijk geslepen snijtanden.

De ene kant vijlt harder of snijdt dieper dan de andere kant, waardoor de zaag als het ware stuurt. Een versleten geleiderail aan één kant van het blad kan ook, maar dat zie je vaak pas na langere tijd.

Is een scheef trekkende kettingzaag gevaarlijk?
Ja, absoluut. Het maakt de zaagsnede onvoorspelbaar. De kans op terugslag (kickback) wordt groter omdat de ketting vast kan lopen in het hout op een manier die je niet verwacht. Bovendien verlies je makkelijker de controle, wat tot ongelukken leidt.

Kan ik dit zelf oplossen zonder nieuwe onderdelen?
In de meeste gevallen: ja.

Door de ketting correct te slijpen met een vijlmal en het zaagblad regelmatig om te draaien, los je 95% van de problemen op. Als je blad of ketting echt op is (bot, gebroken, te ver uitgesleten), helpt slijpen niet meer en moet je wel vervangen. Hoe voorkom ik dat mijn kettingzaag scheef gaat zagen?
Slijp de tanden aan beide zijden consistent in dezelfde hoek (gebruik een mal!).

Controleer regelmatig de dieptestellers en de dieptevoeler op je zaagketting afvijlen voor een soepele snede. Zorg dat je zaagblad en ketting goed gesmeerd zijn en vermijd het raken van de grond; dat vernielt je scherpte direct.

Wanneer moet ik het zaagblad vervangen?
Als het blad duidelijk verbogen is, of als de gleuf zo wijd is dat de ketting erdoor zakt en heen en weer slingert.

Ook als het gat in het midden ovaal is gesleten, is het blad op. Een nieuw blad is vaak goedkoper dan je tijd verspillen aan een kapotte.